yer çekimi

Dünya'nın, üzerindeki ve yakınındaki her şeye uyguluyor gibi görünen ancak gerçekte olmayan bir kuvvet. Cern'de bu konuda hala çalışmalar devam ediyor olsa da modern fizik yer çekimini uzay-zamanın eğriliğine bağlar.

Teoriye göre uzayda kütlesi olan cisimler, etrafındaki uzay-zaman dokusunda bir eğrilik meydana getirirler. Bu eğrilik boyunca mesafe normalde olduğundan uzun, zaman da normalde aktığından daha yavaş akar. Zaman da bu yüzden görecelidir denir. Kütle ne kadar büyükse bu etki de o kadar büyük oluyor.

Bu bilgiler ışığında bir misket düşünelim. Dümdüz duran bir çarşafın üzerine attığınızda ne olur? Çarşaf içine doğru konik bir şekil alır, eğrilir. Bu misketin yakınlarına başka bir misket daha bırakırsanız bu eğri yolu izler, bir kaç kez tur atar ve ilk attığımız misketin yanına düşer. Yer çekimi de böyledir. Elektrikli bir ısıtıcıdan yayılan sıcaklık gibi etraftaki cisimlere yayılan bir enerji türü değildir.

Yer çekimi sadece maddeleri değil, foton adı verilen atom altı parçacıklardan oluşan ve bizim ışık adıyla bildiğimiz şeyi bile etkiler. Einstein'ın ortaya attığı Genel Görelilik Kuramı bunun sebebini açıklamıştır. Normalde fotonlar kütlesiz parçacıklar olarak bilinir. Işık hızında hareket edebilen parçacıklardır. Ancak göreliliğe göre enerji ile madde aynı şey. (*: e=m*c2) Bu formüle göre hareket eden parçacıkların kütlesi artar. Fotonlar da kütlesi olmadığı halde evrende bilinen en yüksek hızla yani ışık hızında hareket ettiklerinden az da olsa bir kütleye sahip olmalılar. İşte bu kütle de diğer her şey gibi eğilmiş durumda olan uzayı takip etmek zorunda. Bu eğiklik dramatik biçimde ciddiyse buna sebep olan cisme çarpma ihtimali bile var. Eğikliğin dramatik olmadığı Dünya gibi yerlerde misket gibi cisimlerin yere düşme sebebi de yeterli hıza sahip olmamalarıdır. Sonuçta roketler bu hıza sahip oldukları için Dünya'nın çekiminden kurtulup gidebilirler.

Örneğin kara delikler inanılmaz kütlesi olan gök cisimleridir. Bu kütle, etrafındaki uzay-zamanı inanılmaz miktarda eğerek üzerine doğruca gelen hiç bir fotonun kaçmasına, üzerine çarpıp geri yansımasına izin vermez. Bu nedenle de neye benzediklerini, içinde ne olduğunu göremeyiz. Haklarında tek bildiğimiz, uzaktan gözlemleyebildiğimiz kadarıyla karanlık bir delik gibi davrandıklarıdır.

İşte bu nedenle ne olduğu biraz karışık olan bir konudur yer çekimi. Sonuçta bunların tamamı da yine teori. Belki de bambaşka bilmediğimiz bir nedenle yer çekimi var olabiliyor olabilir. Bunu öğrendiğimiz gün, bu entry'e bir edit çekmek görevimizdir elbet. O gün gelene kadar yer çekimi hakkındaki en mantıklı açıklama bu. En iyi ifadesi bu entry olmayabilir sürç-i lisan ettik ise affola.

#bilim #uzay #fizik #zaman #yer çekimi