Ozon

Anlam Ayrımı Bulunmuyor.

2016 yılında @kültürsüz dinazor tarafından açılan bu başlık 2 entry ile zenginleşti ve 160 defa ziyaret edildi.

Fotoğraflar

Hepsini göster
4 dakikada okunabilir.

Ozon


Ozon kelimesi eski yunancadan "ozein" kelimesinden türemiş ve "kokmak" anlamındadır.

Bu kelimeyi geçmişte açık olan ozon deliğinden, temizlik ve dezenfekte etmek için kullanılan ozon yıkama ve hatta su arıtma tesislerinde de bakterileri öldürmek için kullanıldığı için çok duymuşuzdur. Ozon tabakası stratosfer içerisinde yaşayan tüm canlıları ultraviyolet ışınımlardan (UV-ışınımı) korur.



Ozon tabakasındaki açıklık sebebiyle ozonun bizim için çok iyi olduğunu düşünürüz. Ozonun aslında bizim için tehlikeli bir gaz olduğunu bilmeyiz. Maddenin oluşumu hakkında bilgi edinirsek; bizim için yararlı mı zararlı mı olduğunu da daha iyi kavrayabiliriz.

Ozon (O3); üç oksijen (O) atomunun birleşmesi ile oluşan bir moleküldür. Bizim soluduğumuz oksijen ise sadece iki oksijen (O2) atomundan oluşmaktadır (oksijen molekülü O2).



Ozon molekülleri havada normal şartlarda bir kaç gün sonra tekrar O2 olur, geceleri daha hızlı şekilde O2´yi oluştururlar.

Atmosfer içerisindeki ozon dobson birimi veya hava içerisindeki oranı ppm * olarak verilir. Ozon değeri en yüksek yer de ozon tabakasıdır. Ozon tabakasındaki ozonun oluşması da oksijen-ozon dönüşümünden kaynaklıdır. Buradaki ozon bizi güneş tarafından gönderilen ve diğer kozmik UV-ışınımlarından korunmamızı sağlar. Bu gaz solunduğunda ise solunum yollarına büyük zararlar verebilir.

Yukarıda da belirttiğim gibi solunum yollarını tahriş edici özelliğine sahip olması, bu gazın yer yüzüne yakın yerlerde oluşması bizler için tehlike arz etmektedir.

Peki bu gaz yer yüzüne yakın yerlerde nasıl oluşur?
Bu gaz yazları temiz hava alma alanlarında, şehirlere oranla daha çok oluşur. Belki bir çok kişi yazın bir orman gezisi sonrasında su cümleyi sarfetmiştir "Oh be, ciğerlerimiz oksijen doldu. Temiz hava ciğerlerimizi yakıyor." Ne yazık ki bu oksijen ozondur.
Şehirlerde az oluşmasının sebebi ise azotoksit gazının salımından kaynaklıdır. Bu gaz ozon oluşumunu engelleyen bir gazdır.

a) NO2 _ (UV-ışınımı) _ > NO + O
b) O + O2 _ > O3
c) O3 + NO _ > NO2 + O2

Atmosfer içerisinde enerji dolu güneş ışınımları oksijen moleküllerini (O2) parçalar. Parçalanan tek kalan oksijen atomları (O) diğer parçalanmayan oksijen molekülleriyle birleşirler ve ozonu (O3) oluştururlar. (bkz. esitlik b))
Şehirlerde NO salınımı otomobil ve endüstri sebebiyle yüksek olduğundan, ozon çabucak yok edilir. (bkz. esitlik c))



Ozon tabakasının açılmasında da otomobil ve endüstrinin salınımı yanı sıra FCKW gazının da rolü büyüktür. FCKW gazı ozon moleküllerini parçalama özelliğine sahiptir.

Ozon alındığında baş ağrısı veya çok fazla uyku gelmesini sağlayabilir. Kokusu çamaşır suyunu andırır. Sinüzüt bezlerini tahriş edebilir.

Doğada her şeyin belirli bir yeri vardır. Alınan her maddenin dozu önemlidir.

Sırf bu açıklamadan sonra orman yürüyüşlerinin kötü olduğu düşünülmesin. Aksine orman yürüyüşleri direnci arttırır. Yukarıda bahsedilen ozon oluşumu için verdiğim bir örnektir; ormanlarda oluşan ozon miktarı sağlıgımızı tehlikeye atacak kadar yüksek miktarda değildir.

#bilim